مقدمه
یکی از مهمترین مهارتهایی که هر بافنده باید یاد بگیرد، خواندن نقشه بافتنی است. بسیاری از هنرجویان پس از یادگیری دانه زیر و رو، افزایش و کاهش دانهها، هنگام مواجهه با نقشههای بافتنی دچار سردرگمی میشوند. خطوط، مربعها، علامتها و اختصارات مختلف ممکن است در نگاه اول پیچیده به نظر برسند، اما حقیقت این است که یادگیری نقشه بافتنی بسیار سادهتر از چیزی است که تصور میکنید.
در واقع نقشه بافتنی یک زبان بینالمللی است. وقتی این زبان را یاد بگیرید، میتوانید تقریباً هر مدل بافتنی از هر نقطه دنیا را بخوانید و اجرا کنید.
در این مقاله با اصول خواندن نقشه بافتنی، نمادهای رایج، روش خواندن رجها و نکات حرفهای آشنا خواهید شد.

نقشه بافتنی چیست؟
نقشه بافتنی یا Knitting Chart نمایش تصویری الگوی بافت است. به جای اینکه تمام مراحل به صورت متن نوشته شوند، از جدولها و نمادها برای نمایش دانهها استفاده میشود.
هر مربع در نقشه معمولاً نمایانگر یک دانه است و هر ردیف افقی نشاندهنده یک رج بافتنی است.
استفاده از نقشه باعث میشود:
- الگوها کوتاهتر شوند.
- فهم طرحهای پیچیده آسانتر شود.
- احتمال اشتباه کاهش پیدا کند.
- امکان استفاده از الگوهای خارجی فراهم شود.
چرا باید خواندن نقشه بافتنی را یاد بگیریم؟
بسیاری از مدلهای حرفهای فقط به صورت نقشه منتشر میشوند و توضیح متنی ندارند.
اگر خواندن نقشه را بلد باشید میتوانید:
- مدلهای خارجی را اجرا کنید.
- بافتهای پیچیده را یاد بگیرید.
- سرعت بافت خود را افزایش دهید.
- وابستگی کمتری به آموزشهای ویدیویی داشته باشید.
- طرحهای اختصاصی خود را طراحی کنید.
اجزای اصلی نقشه بافتنی
هر نقشه از چند بخش تشکیل شده است:
جدول اصلی
بخش اصلی نقشه که شامل مربعها و نمادها است.
راهنمای علائم (Legend)
جدولی که معنی هر نماد را توضیح میدهد.
تعداد دانهها
در پایین یا بالای نقشه تعداد دانههای تکرارشونده مشخص میشود.
شماره رجها
در کنارههای نقشه شماره هر رج نوشته میشود.
هر مربع در نقشه چه معنایی دارد؟
در اکثر نقشههای بافتنی:
هر مربع = یک دانه
بنابراین اگر عرض نقشه ۲۰ مربع باشد یعنی در آن رج ۲۰ دانه وجود دارد.
اگر ارتفاع نقشه ۳۰ ردیف باشد یعنی ۳۰ رج باید بافته شود.
نحوه خواندن رجهای فرد و زوج
یکی از مهمترین نکات در آموزش خواندن نقشه بافتنی، جهت خواندن رجها است.

در بافت رفت و برگشتی
رجهای فرد:
از راست به چپ خوانده میشوند.
رجهای زوج:
از چپ به راست خوانده میشوند.
دلیل این موضوع آن است که پس از پایان هر رج، بافت را برمیگردانیم.
در بافت گرد
تمام رجها از راست به چپ خوانده میشوند زیرا بافت برگردانده نمیشود.
این نکته یکی از رایجترین اشتباهات هنرجویان است.
نمادهای رایج در نقشه بافتنی
هر طراح ممکن است علائم خاص خود را داشته باشد اما برخی نمادها تقریباً جهانی هستند.
مربع خالی
معمولاً به معنی دانه زیر است.
نقطه یا خط تیره
معمولاً به معنی دانه رو است.
دایره
ژته یا افزایش دانه.
دو خط مایل به چپ
دو دانه یکی کردن با شیب چپ.
دو خط مایل به راست
دو دانه یکی کردن با شیب راست.
علامت ضربدر
معمولاً نشاندهنده پیچ یا بافت کابلی است.
همیشه قبل از شروع بافت، جدول راهنمای علائم را بررسی کنید.
آموزش خواندن یک نقشه ساده
فرض کنید نقشه زیر را دارید:
□ □ □ ● ● □ □ □
راهنما:
□ و | = زیر
– = رو
در این حالت رج مورد نظر به شکل زیر بافته میشود:
سه دانه زیر
دو دانه رو
سه دانه زیر
به همین سادگی.
مفهوم تکرار در نقشهها
در بسیاری از الگوها بخشی از نقشه چندین بار تکرار میشود.
معمولاً طراح با استفاده از خطوط ضخیم یا براکت این قسمت را مشخص میکند.
مثال:
۸ دانه داخل کادر مشخص شده است.
اگر نوشته شده باشد:
Repeat 4 Times
باید این ۸ دانه را چهار بار تکرار کنید.
نمادهای افزایش دانه
برای گشاد شدن لباس، آستین یا شال از افزایش استفاده میشود.
رایجترین روشها:
ژته (YO)
ایجاد یک سوراخ تزئینی و افزایش یک دانه.
افزایش مخفی (M1)
افزایش بدون ایجاد سوراخ.
افزایش از یک دانه
بافت دو دانه از یک دانه.
نمادهای کاهش دانه
برای کم کردن عرض بافت از کاهش استفاده میشود.
K2tog
دو دانه یکی کردن با شیب راست.
SSK
دو دانه یکی کردن با شیب چپ.
P2tog
دو دانه رو یکی کردن.
آموزش خواندن نقشه پیچ یا کابلی
بافتهای کابلی معمولاً ترسناک به نظر میرسند اما در عمل ساده هستند.
علامتهای ضربدری نشان میدهند که چند دانه باید جای خود را عوض کنند.
برای اجرای آنها معمولاً از میل کمکی استفاده میشود.
هرچه تعداد دانههای جابهجا شده بیشتر باشد، پیچ برجستهتر خواهد شد.
تفاوت نقشه با دستور متنی
یک الگو ممکن است به دو شکل منتشر شود:
الگوی متنی
رج ۱: همه دانهها زیر
رج ۲: همه دانهها رو
الگوی تصویری
نقشهای شامل مربعها و نمادها
افراد مبتدی معمولاً با الگوی متنی راحتتر هستند اما بافندگان حرفهای اغلب نقشه را ترجیح میدهند.
اشتباهات رایج هنگام خواندن نقشه
نخواندن راهنمای علائم
بزرگترین اشتباه هنرجویان همین است.
اشتباه در جهت خواندن رجها
به خصوص در رجهای زوج.
شمارش نکردن دانهها
پس از هر رج تعداد دانهها را بررسی کنید.
گم کردن جای رج
از نشانگر رج یا هایلایت استفاده کنید.
نکات حرفهای برای خواندن سریعتر نقشه
- ابتدا کل نقشه را بررسی کنید.
- نمادهای ناشناخته را یادداشت کنید.
- رجهای پیچیده را علامتگذاری کنید.
- از ماژیک هایلایت برای دنبال کردن رج فعلی استفاده کنید.
- قبل از شروع پروژه اصلی یک نمونه کوچک ببافید.
- تعداد دانهها را مرتب کنترل کنید.
چگونه نقشههای خارجی را بخوانیم؟
بسیاری از الگوهای بینالمللی به زبان انگلیسی منتشر میشوند.
خبر خوب این است که بیشتر نقشهها وابسته به زبان نیستند.
کافی است اختصارات اصلی را یاد بگیرید:
- K = Knit (زیر)
- P = Purl (رو)
- YO = ژته
- K2tog = دو زیر یکی
- SSK = کاهش چپ
- M1 = افزایش
پس از مدتی متوجه میشوید که میتوانید تقریباً هر الگوی خارجی را اجرا کنید.
جمعبندی
یادگیری خواندن نقشه بافتنی یکی از مهمترین گامها برای حرفهای شدن در بافتنی با دو میل است. در ابتدا ممکن است نمادها و علائم پیچیده به نظر برسند، اما با کمی تمرین متوجه خواهید شد که نقشهها بسیار سریعتر و دقیقتر از دستورهای متنی هستند. هر مربع، هر نماد و هر رج بخشی از یک زبان جهانی است که بافندگان سراسر دنیا با آن ارتباط برقرار میکنند.
هرچه بیشتر با نقشهها کار کنید، اعتماد به نفس شما افزایش مییابد و میتوانید بدون محدودیت از هزاران الگوی زیبای بافتنی در سراسر جهان استفاده کنید.